Home / Artykuły / Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie skargi pauliańskiej, sygn. akt IV CSK 289/15

Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie skargi pauliańskiej, sygn. akt IV CSK 289/15

21 stycznia 2016 0 870

         Kontrowersje budzi wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2016 r. odnoszący się do kwestii korzystania z instytucji skargi pauliańskiej przez organy podatkowe. Częsta, zwłaszcza ostatnimi czasy, praktyka organów umożliwia przejęcie majątku podatnika w sytuacji wykazania bezskuteczności zawartych umów, zgodnie z normą art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego.

         Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r. uznał, że sam fakt pozostawania w związku małżeńskim pozbawiony jest znaczenia prawnego dla oceny stosunku bliskości, o którym mowa w § 3 art. 527 Kodeksu cywilnego. Jak zauważył Sąd Najwyższe pojęcie „bliskiego stosunku” oznacza „ogólnie faktyczną bliskość pozwalającą przyjąć, że osoba trzecia mogła znać sytuację majątkową dłużnika i cel jego działań”; „faktyczne więzy uczuciowe, przyjaźń, wdzięczność itd.” Na gruncie okoliczności sprawy Sąd tym samym uznał, że żona w stosunku do męża nie jest osobą bliską w rozumieniu art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego.

         Wyrok został orzeczony w następującym stanie faktycznym: Urząd Skarbowy domagał się uznania za bezskuteczne kilku umów sprzedaży samochodów, które żona nabyła od męża po zaniżonej cenie. Należy przy tym wskazać, że zaległości podatkowe męża przekroczyły kwotę 2,5 miliona złotych. Uznanie bezskuteczności zawartych umów pozwoliłoby organom podatkowym zaspokojenie należności podatkowych dzięki zlicytowaniu samochodów i odpowiednim zaliczeniu uzyskanych sum na poczet wskazanych zaległych zobowiązań.

         Podążając tokiem argumentacji przedstawionej przez krytyków wyroku należy zgodzić się, że czasem stosowanym zabiegiem w sytuacji zagrożenia upadłością jednego z małżonków są przesunięcia majątkowe dokonywane na rzecz drugiego. Postawa taka ma na celu ochronę wspólnego majątku, opierając się na znanym od starożytności fides tj. wzajemnym zaufaniu. Tym z samego faktu dokonania przesunięcia majątkowego na rzecz osoby pozostającej w kręgu zaufania powinien być wywiedziony wniosek o jej pozostawaniu w określonym stosunku bliskości,o którym mowa w § 3 art. 527 Kodeksu cywilnego.

            Jak jednak słusznie zauważył Sąd Najwyższy domniemanie z art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego dotyczy stanu wiedzy i nie może być rozciągane na możliwość „dowiedzenia się”. W rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy sprawie żona powinna posiadać wiedzę obejmującą okoliczności faktyczne dokonanego przesunięcia, związane ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, w sprawie - Urzędu Skarbowego. Kluczową kwestią w tym kontekście jest indywidualna, jednostkowa ocena stosunku bliskości występującego między podmiotami, w tym małżonkami. Wszakże nie każda żona ma wiedzę o zadłużeniu męża czy odwrotnie. Stanowisko niniejsze wynika już z wyroku Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 1996 r.,
sygn.akt: I CRN 61/96 , w którym podkreślono, iż w przepisie art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego chodzi o taki stosunek bliskości między dwiema osobami, który uzasadnia przyjęcie, że jedna z nich jest w posiadaniu informacji o stanie majątkowym drugiej. Formalne więzi rodzinne nie przesądzają zatem o istnieniu stosunku bliskości w związku z brzmieniem § 3 art. 527 Kodeksu cywilnego, a w konsekwencji nie mogą być podstawą uznania bezskuteczności zawartych między małżonkami umów.

Mateusz Bańczyk

 

Sprawdził i zatwierdził:

Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka w Katowicach


Popularne wpisy
Artykułów Komentarzy Odwiedzin
94 0 6362
Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk
ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

Kancelaria jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00
tel/fax (032) 255-17-83
tel (032) 209-09-71

mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Blog | Kancelaria Adwokacka adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach 2013 - 2017