Home / Artykuły / Fundamentalne obowiązki małżonków

Fundamentalne obowiązki małżonków

22 marca 2019 0 371

Fundamentalne obowiązki małżonków

 

         Zarówno obowiązki, jak i prawa małżonków zostały uregulowane w tytule I dziale II Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.). Podstawową zasadę pożycia małżeńskiego statuuje art. 23 k.r.o., zgodnie z którą małżonkowie mają w małżeństwie równe prawa, a ponadto zobowiązani są do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności, a także współdziałania dla dobra założonej przez nich rodziny. Wspólne pożycie małżeńskie należy rozumieć jako utrzymywanie trzech rodzajów więzi: uczuciowej, cielesnej i gospodarczej (wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego). Realizacja obowiązku wzajemnej pomocy wymaga co do zasady osobistego działania każdego małżonka na rzecz drugiego i polega na udzielaniu małżonkowi nie tylko wsparcia psychicznego i emocjonalnego, lecz także fizycznego i ekonomicznego. Chodzi zatem m.in. o wspieranie w trudnych chwilach życiowych (np. w chorobie), w wykonywaniu obowiązków związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, z wychowywaniem wspólnych dzieci, a także w realizacji innych czynności dokonywanych przez jednego z małżonków, a podejmowanych w celu zapewnienia dobra rodziny. Wierność małżeńską natomiast trafnie zdefiniował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 1999 r., II CKN 486/98, LEX nr 1216808. Zgodnie z tezą wyroku wierność małżeńska „nie polega jedynie na utrzymywaniu stosunków płciowych przez małżonków tylko ze sobą i powstrzymywaniu się od kontaktów seksualnych z innymi osobami. Naruszeniem obowiązku wierności jest także takie zachowanie się małżonka, które sprawia pozory naruszenia tego obowiązku.”. Niewiernym będzie zatem nie tylko ten małżonek, który dopuścił się zdrady drugiego małżonka, lecz także ten, który dopuszcza do wytworzenia się między nim a osobą trzecią takiej relacji, która choćby nasuwa podejrzenie zdrady małżeńskiej. Obowiązek współdziałania dla dobra rodziny ma w małżeństwie znaczenie fundamentalne i ma być on gwarantem długotrwałego związku małżeńskiego. Jego wykonanie polega na dokładaniu przez obojga małżonków wszelkich starań o to, by ich pożycie było harmonijne, by oboje czuli się w małżeństwie szczęśliwi i spełnieni, a także o to, by ich wspólne dzieci miały możliwość wychowywania się w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia oraz aby zapewniona im była odpowiednia opieka i by zostały im wpojone podstawowe wartości umożliwiające samodzielne funkcjonowanie w społeczeństwie.

 

         Pozostałe obowiązki małżeńskie są jakoby rozwinięciem, uzupełnieniem obowiązku współdziałania dla dobra rodziny. Pierwszy z nich polega bowiem na wspólnym rozstrzyganiu przez małżonków o istotnych sprawach rodziny. Ponadto ustawodawca zobowiązał małżonków, by każdy z nich, stosownie do swoich możliwości majątkowych i zarobkowych, przyczyniał się do zaspokajania potrzeb utworzonej przez nich rodziny. Obowiązek ten może być realizowany nie tylko poprzez dostarczanie środków pieniężnych pozwalających na finansowanie różnego rodzaju potrzeb rodziny, lecz również poprzez osobiste starania małżonka o wychowanie wspólnych dzieci, czy też pracę we wspólnie prowadzonym gospodarstwie domowym.

 

         Prawodawca przewidział również sytuację, w której jeden z małżonków nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań małżeńskich i rodzinnych, tzn. nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny. W takiej bowiem sytuacji, zgodnie z art. 28 k.r.o., drugi z małżonków może zwrócić się do sądu o nakazanie niewykonującemu obowiązków małżeńskich małżonkowi, pozostającemu z nim we wspólnym pożyciu, aby jego wynagrodzenie za pracę lub inne należności przypadające mu z różnych tytułów były wypłacane wprost do rąk drugiego małżonka. Nakaz wydany na podstawie wskazanego przepisu stanowi zatem zabezpieczenie finansowe drugiego z małżonków przed koniecznością samodzielnego utrzymywania rodziny, a w razie zmiany okoliczności faktycznych może być w każdym czasie zmieniony lub uchylony przez sąd.

 

         Nota bene, ustawodawca przewidział również formę zabezpieczenia interesów osób trzecich, które z małżonkami (lub z jednym z małżonków) dokonują czynności prawnych w sprawach wynikających z zaspokajania przez małżonków zwykłych potrzeb rodziny, bowiem w takim przypadku za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich małżonkowie odpowiadają solidarnie, tzn. osoba trzecia (wierzyciel) może żądać spełnienia całości lub części świadczenia od obojga małżonków łącznie lub od każdego z nich z osobna, a zaspokojenie osoby trzeciej (wierzyciela) przez któregokolwiek z małżonków zwalnia drugiego małżonka, natomiast aż do całkowitej spłaty długu oboje małżonkowie pozostają zobowiązani. Na żądanie jednego z małżonków sąd może jednak, z ważnych powodów, postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Podkreślenia wymaga, że art. 30 k.r.o. traktuje wyłącznie o zobowiązaniach zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, a zatem w hipotezie zawartej we wskazanym artykule normy prawny nie mieszczą się m.in. sytuacje polegające na zaciąganiu zobowiązań przez jednego z małżonków celem zapewnienia niezbędnych środków dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, chociażby środki finansowe uzyskane z prowadzenia takiej działalności małżonek zamierzał przeznaczyć na realizację obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2005 r., II CK 9/05, LEX nr 1539967; wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 15 lipca 2014 r., II Ca 968/13, LEX nr 2332144). Pod zwrotem „zobowiązania zaciągnięte w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny„ należy zatem rozumieć zobowiązania zaciągnięte w celu zaspokajania przez małżonków codziennych potrzeb, najczęściej stałych i powtarzających się, które dotyczą zapewnienia rodzinie wyżywienia, ubrania, mieszkania, ochrony zdrowia, rozwoju duchowego i kulturalnego oraz wychowania dzieci.

 

 

Źródła:

  1. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U.2017.682, t.j. z dnia 2017.03.30.
  2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1999 r., II CKN 486/98, LEX nr 1216808.
  3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2005 r., II CK 9/05, LEX nr 1539967.
  4. Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 15 lipca 2014 r., II Ca 968/13, LEX nr 2332144.

 

 

Przygotowała:

apl. adw. Magdalena Grzechac

 

Sprawdził i zatwierdził:

adw. Piotr Bańczyk

 

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk

ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

tel.32 209-09-71
tel./fax 32 225-17-83
tel. 603-604-989
e-mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl
www.piotrbanczyk.pl

 


Popularne wpisy
Artykułów Komentarzy Odwiedzin
112 0 10168
Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk
ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

Kancelaria jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00
tel/fax (032) 255-17-83
tel (032) 209-09-71

mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Blog | Kancelaria Adwokacka adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach 2013 - 2019