Home / Artykuły / Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego

28 października 2019 0 59

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego. Najważniejsze zmiany.

         Z dniem 7 listopada 2019 roku wejdzie w życie zdecydowana większość przepisów obszernej nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, która w sposób rewolucyjny zmienia zasady rządzące procesem cywilnym. Reforma obejmuje bowiem ponad 300 nowych lub zmienianych przepisów, a jej celem jest skrócenie czasu trwania postępowań prowadzonych przez sądy cywilne, w tym postępowań w sprawach gospodarczych. W szczególności uwagę należy zwrócić na nowy tryb organizacji rozprawy przez sąd oraz zaostrzony tryb wymiany pism procesowych, mające na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowania, sformalizowanie instytucji nadużycia prawa procesowego, odejście od fikcji doręczenia pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony praw pozwanego (w sytuacji, gdy w sprawie nie doręczono pozwanemu wcześniej żadnego pisma procesowego) na rzecz zobowiązania powoda do doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika lub wskazania aktualnego adresu pozwanego, pod rygorem zawieszenia postępowania z urzędu, oraz wprowadzenie nowego trybu postępowania w sprawach gospodarczych. Ponadto znowelizowana została ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a to poprzez wprowadzenie opłat za niektóre czynności dotychczas nieodpłatne, podwyższenie stawek opłat oraz odstąpienie od zwracania uiszczonych opłat poniżej określonego minimum (m.in. wzrost opłat od pozwów w sprawach majątkowych, środków zaskarżenia czy też wprowadzenie opłaty od wniosku o uzasadnienie orzeczenia; choć w tym miejscu warto zauważyć, że jeżeli uzasadnienie jest potrzebne stronie do zaskarżenia orzeczenia, to opłata w kwocie 100 zł zostanie zaliczona na poczet opłaty od środka zaskarżenia). Można przewidzieć, że powyższe zmiany zakresie opłat z pewnością utrudnią obywatelom dostęp do sądu, jednakże z drugiej strony pozytywnie należy ocenić zniesienie opłat za spory z ZUS i w sprawach pracowniczych (do kwoty 50 000 zł), które dziś wynoszą 30 zł, a także opłat za wydanie pierwszego tytułu wykonawczego. Łatwiej będzie również uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych. Warto wskazać zatem na kilka najważniejszych zmian w procedurze cywilnej. Koniec z awizowaniem pozwu i innych pism procesowych inicjujących postępowanie. Jeżeli próba doręczenia pozwanemu pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw dwukrotnie okaże się bezskuteczna, a w sprawie nie doręczono wcześniej pozwanemu żadnego pisma, to sąd w takiej sytuacji zobowiąże powoda do doręczenia pozwu za pośrednictwem komornika. Jeżeli natomiast w terminie dwóch miesięcy powód nie przedstawi potwierdzenia doręczenia przez komornika pozwanemu pisma procesowego lub aktualnego adresu pozwanego, sąd będzie mógł zawiesić postępowanie. Na strony postępowania cywilnego został nałożony obowiązek uczestnictwa w posiedzeniu przygotowawczym oraz przedstawienia na nim wszystkich twierdzeń i dowodów. Ma ono służyć przede wszystkim rozwiązaniu sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy. Jeżeli zatem sądowi nie uda się nakłonić stron do polubownego rozwiązania sporu, wspólnie z nimi przystąpi do przygotowania swoistego planu rozprawy. Strony zobowiązane będą przedstawić dowody, o których przeprowadzenie wnoszą, sąd natomiast ustali, jakie dowody będą konieczne do przeprowadzenia z urzędu. Ponadto na posiedzeniu przygotowawczym wyjaśniane będą okoliczności istotne dla prawidłowego i szybkiego przeprowadzenia postępowania. W razie natomiast potrzeby odbycia kolejnych posiedzeń w sprawie, które będą wyznaczane wyłącznie w razie konieczności (np. gdy przeprowadzenie wszystkich dowodów na jednym posiedzeniu nie będzie możliwe), mają one być wyznaczane w kolejnych dniach, a ewentualnie w taki sposób, by przerwy między nimi nie były nadmierne. Obowiązkiem pozwanego stanie się ponadto wniesienie odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie, a to w zależności od skomplikowania sprawy, pod rygorem uznania braku wniesienia odpowiedzi na pozew za przyznane przez pozwanego twierdzeń co do faktów przytoczonych przez powoda w pozwie. W takiej sytuacji sąd będzie mógł wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym. W aktualnym stanie prawnym często wybieranym sposobem obrony przed roszczeniami pieniężnymi, w szczególności z uwagi na brak konieczności uiszczenia opłaty (w porównaniu z powództwem wzajemnym), jest zarzut potrącenia. Omawiana nowelizacja wprowadzi ograniczenie możliwości podnoszenia tego zarzutu procesowego, bowiem po pierwsze nie każdą wierzytelność nadającą się do potrącenia w ujęciu materialnoprawnym będzie można przedstawić jako procesowy zarzut potrącenia. Podstawą tego zarzutu będzie mogła być wyłącznie wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego. Po drugie zauważenia wymaga, że dotychczas podniesienie zarzutu potrącenia nie było ograniczone terminem, natomiast nowelizacja wprowadza prekluzję w powyższym zakresie, stanowiąc że „pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna”. Po trzecie natomiast zarzut potrącenia nie będzie mógł już zostać podniesiony w formie ustnej, a jedynie w piśmie procesowym, do którego odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Celem nowelizacji jest nie tylko usprawnienie przebiegu postępowania cywilnego, lecz również zapobieganie nadużyciom prawa procesowego. Nowelizacja dodaje art. 41 k.p.c., zgodnie z którym: „ Z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego)”. Jeżeli sąd stwierdzi, że któraś ze stron nadużyła prawa procesowego, będzie mógł w orzeczeniu kończącym postępowanie zasądzić grzywnę oraz niezależnie od wyniku sprawy, odpowiednio do spowodowanej tym nadużyciem prawa procesowego zwłoki w jej rozpoznaniu, włożyć na stronę nadużywającą obowiązek zwrotu kosztów w części większej, niż wskazywałby wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości. Ponadto na wniosek strony przeciwnej sąd będzie mógł przyznać jej od strony nadużywającej prawa procesowego podwyższone koszty procesu (nie więcej niż dwukrotnie) oraz podwyższyć stopę odsetek zasądzonych od strony, której nadużycie spowodowało zwłokę w rozpoznaniu sprawy, za czas odpowiadający tej zwłoce, celem zrekompensowania wnioskującemu zwiększenia jego nakładów na dłuższe prowadzenie sprawy. Ponadto nowela Kodeksu postępowania cywilnego przywróci odrębność postępowania gospodarczego. Powyższe oznacza, że spory z udziałem przedsiębiorców będą rozpoznawane w szybszej, ale obwarowanej większymi rygorami dowodowymi procedurze. Powód będzie obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, a pozwany - w odpowiedzi na pozew; wyjątkowo przewodniczący będzie miał możliwość określenia innego terminu na przedstawienie twierdzeń i dowodów. Twierdzenia i dowody, które zostaną powołane po terminie, będą podlegały pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie strona będzie musiała powołać w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. Dowód z dokumentu będzie mieć prymat nad dowodem z zeznań świadka, bowiem zeznania świadka będą mogły stanowić dowód jedynie wówczas, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostaną niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Całkowitą nowością jest natomiast możliwość zawarcia przez strony umowy dowodowej, na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem, poprzez którą strony uzyskają możliwość umówienia się o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy. W takiej sytuacji sąd z urzędu nie dopuści dowodu wyłączonego umową dowodową, w razie gdy któraś ze stron zawnioskuje o jego dopuszczenie. Warto ponadto zwrócić uwagę, że na wniosek strony niebędącej przedsiębiorcą lub strony, która jest przedsiębiorcą, ale będącym osobą fizyczną, sąd rozpozna sprawę na zasadach ogólnych, tj. z pominięciem przepisów nowego działu IIa - „Postępowanie w sprawach gospodarczych”. W razie szerszego zainteresowania omówioną w sposób wybiórczy nowelizacją

     Kodeksu postępowania cywilnego zapraszam do zapoznania się z projektowanymi zmianami, które za kilka dni w pełnym zakresie wchodzą w życie, pod linkiem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001469.

Przygotowała: aplikant adwokacki Magdalena Grzechac S

prawdził i zatwierdził: adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka Adwokat Piotr Bańczyk

ul. Dyrekcyjna 10/2 40-013 Katowice

tel.32 209-09-71 tel./fax 32 225-17-83 tel. 603-604-989

e-mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl


Popularne wpisy
Artykułów Komentarzy Odwiedzin
112 0 10169
Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk
ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

Kancelaria jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00
tel/fax (032) 255-17-83
tel (032) 209-09-71

mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Blog | Kancelaria Adwokacka adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach 2013 - 2019