Home / Artykuły / Pojęcie i charakter prawny umowy przedwstępnej

Pojęcie i charakter prawny umowy przedwstępnej

27 marca 2017 0 1022

         Bardzo często w powszechnym obrocie gospodarczym spotkać się można z pojęciem umowy przedwstępnej. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę, że pojęcie umowy przedwstępnej oraz skutki jej zawarcia zostały precyzyjnie określone w przepisach Kodeksu cywilnego.       

         Zgodnie z art. 389 § 1 k.c. umowa przedwstępna to umowa przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy. Umowa taka powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Jak wynika z przepisu, umowa taka może być jednostronnie, lub dwustronnie zobowiązująca. W przypadku, jednostronnie zobowiązującej umowy, tylko druga strona ma prawo do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej, natomiast w przypadku dwustronnie zobowiązującej umowy obie strony mogą żądać podpisania umowy przyrzeczonej. Zgodnie z art. 389 § 2 k.c., jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Należy jednak pamiętać, że jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

         Zgodnie z art. 390 § 1 k.c. jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Mogą być to w szczególności wydatki i nakłady poczynione na poczet umowy przyrzeczonej. Dyskusyjne w tym przypadku jest roszczenie o utracone korzyści, których możliwość dochodzenia na podstawie art. 390 § 1 KC wydaje się mało realna, ponieważ odszkodowanie w ramach ujemnego interesu umownego powinno obejmować jedynie te korzyści, których utrata wynikała z wdania się w umowę przedwstępną, nie zaś te, które byłyby do osiągnięcia w razie wykonania umowy przyrzeczonej.[1]  Należy jednak podkreślić, że strony w umowie przedwstępnej mogą odmiennie określić zakres odszkodowania.

         Zgodnie z art. 390 § 2 k.c. jeżeli umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w tym zwłaszcza wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej na drodze sądowej.

         Warto podkreślić, że zgodnie z 390 § 3 k.c. roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. W przypadku gdy sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

          Instytucja umowy przedwstępnej jest wykorzystywana zwłaszcza w takich przypadkach, w których strony nie chcą lub też nie mogą – w chwili zawierania umowy przedwstępnej – zawrzeć umowy przyrzeczonej; zamierzają one jednak zagwarantować sobie jej zawarcie w przyszłości. Za dominujący w doktrynie należy uznać pogląd, zgodnie z którym umowa przedwstępna może zobowiązywać do zawarcia wszelkiego rodzaju umów prawa prywatnego. Zatem umowa przedwstępna jest swego rodzaju zabezpieczeniem jednej bądź obu stron i potwierdzeniem chęci przystąpienia do umowy przyrzeczonej w przyszłości.  Najważniejsza różnica pomiędzy umową przedwstępną, a umową przyrzeczoną polega na tym, że umowa przedwstępna zobowiązuje jedynie do zawarcia oznaczonej umowy w przyszłości natomiast umowa przyrzeczona – chociażby zawarta z zastrzeżeniem warunku lub terminu – określa powinne zachowania stron, prowadzące do osiągnięcia zamierzonego przez nie celu gospodarczego[2].

 

Przygotował: Krzysztof Szwajda 

Sprawdził i zatwierdził: Adwokat Piotr Bańczyk

 

Kancelaria Adwokacka

Adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach

 

 


[1] K. Osajda, Kodeks cywilny, Komentarz.

[2] K. Osajda, Kodeks cywilny, Komentarz.


Popularne wpisy
Artykułów Komentarzy Odwiedzin
113 0 10402
Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk
ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

Kancelaria jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00
tel/fax (032) 255-17-83
tel (032) 209-09-71

mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Blog | Kancelaria Adwokacka adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach 2013 - 2020