Home / Artykuły / Tajemnica adwokacka

Tajemnica adwokacka

12 lipca 2016 0 2054

         Adwokat Piotr Bańczyk podkreśla iż instytucja tajemnicy zawodowej nie została ukształtowana w interesie osób wykonujących zawody zaufania publicznego, lecz w celu ochrony słusznych interesów i praw osób trzecich, korzystających z pomocy przedstawicieli tych zawodów. W ujęciu najogólniejszym instytucja tajemnicy zawodowej służy realizacji słusznych celów publicznych, w tym w szczególności zachowaniu w poufności informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem czynności zawodowych w interesie osób korzystających z tej pomocy. Tajemnica zawodowa, wpisująca się w konstytucyjnie chronioną wolność i tajemnicę komunikowania się, stanowi fundament wykonywania większości zawodów zaufania publicznego, a przez to stanowi gwarancję praw i wolności obywatelskich, natomiast zachowanie tajemnicy adwokackiej jest elementem prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i całego systemu ochrony prawnej w demokratycznym państwie.

         Wyrażony w art. 6 ustawy z 1982 r. - Prawo o adwokaturze nakaz zachowania tajemnicy zawodowej ma charakter bezwzględny i nie jest ograniczony czasowo ani funkcjonalnie. Ustawodawca szeroko zakreślił granice tajemnicy adwokackiej, obejmując nią wszystko, o czym dowiedział się adwokat, udzielając pomocy prawnej. Pogląd nie uznający tak szeroko rozumianej tajemnicy adwokackiej wyraził Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 16 czerwca 1994 r., I KZP 5/94, twierdząc, że adwokata nie wolno przesłuchiwać jako świadka co do faktów, o których dowiedział się jako obrońca, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę, a w innych wypadkach adwokat może odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się obowiązek tajemnicy określony w art. 6 Prawa o adwokaturze, chyba że sąd lub prokurator zwolni go na podstawie art. 163 d.k.p.k. od obowiązku zachowania tajemnicy. Zwolnienie to może nastąpić tylko wtedy, gdy ujawnienie okoliczności objętych tajemnicą - w drodze przesłuchania adwokata jako świadka - jest nieodzowne dla prawidłowego wyrokowania w sprawie. Tym samym uznał Sąd Najwyższy, iż tajemnica adwokacka jest tajemnicą zawodową o charakterze względnym. Uchwała ta spotkała się ze stanowczą krytyką adwokatury.

         Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w uchwale nr 17 z 2 lipca 2002 r. wyraziło pogląd, że przewidziany przepisem art. 178 pkt 1 k.p.k. zakaz przesłuchiwania obrońcy co do faktów, o których dowiedział się, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę, ma charakter bezwzględny. Instytucja dopuszczalności zwolnienia adwokata z tajemnicy zawodowej przewidziana w art. 180 § 2 k.p.k. nie dotyczy tajemnicy obrończej, jako uregulowanej powołanym na wstępie przepisem wspomnianych norm prowadzić by mogła do naruszenia prawa, w tym - konstytucyjnie gwarantowanego prawa do obrony w postępowaniu karnym.       

         Przepisy regulujące funkcjonowanie zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata, traktują tajemnicę zawodową jako obowiązek ciążący na przedstawicielu tego zawodu, nie zaś jako jego prawo. Ustawa jednak przewiduje jeden wyjątek od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, to jest w zakresie informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

         Warto ponadto wskazać prezentowane w doktrynie poglądy, wyłączające odpowiedzialność adwokata za zaniechanie zawiadomienia o przestępstwie, jeżeli wiadomość o której mowa w art. 240 § 1 k.k., powziął w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Zdaniem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z 20 grudnia 2007 r., SDI 28/07, zachowanie przez adwokata tajemnicy zawodowej jest nadrzędne wobec postąpienia w myśl art. 304 § 1 k.p.k.o której mowa w art. 240 § 1 k.k.

         Tajemnica adwokacka jest pojęciem szerszym niż tajemnica obrończa i na gruncie prawa karnego procesowego traktowana jest inaczej, tzn. zgodnie z treścią art. 178 pkt 1 k.p.k. Istnieje bezwzględny zakaz zwolnienia obrońcy od obowiązku jej zachowania.

         Adwokat Piotr Bańczyk podkreśla iż klient nie może zwolnić adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się, udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę, bowiem obowiązek ten został nałożony na adwokata przez ustawę i zasady etyki, a nie przez klienta. Dopuszczalne w doktrynie jest jednak ujawnienie informacji objętych tajemnicą adwokacką, ale tylko i wyłącznie za zgodą klienta wydaną w sposób nie budzący wątpliwości oraz w jego interesie. Czyli w sytuacji gdy ujawnienie pewnych informacji odniesie pozytywny skutek dla klienta i jego sprawy. Pamiętać należy, iż przede wszystkim tajemnica adwokacka ma chronić klienta i jego zaufanie do adwokata. Nie może adwokat ujawnić poufnych informacji, za zgodą klienta, jeśli miałoby się to odbyć ze szkodą dla tego klienta.

         Ustawodawca regulując tajemnicę adwokacką używa słowa "wszystko", co przekłada się na objęcie swym zakresem każdej informacji uzyskanej przez adwokata, w związku z udzieleniem pomocy prawnej, choćby dotyczącej małoznaczących szczegółów. Tajemnicą objęte będą informacje pozyskane zarówno w sposób werbalny, jak i utrwalone w materiałach, notatkach, aktach podręcznych, na dysku twardym komputera i wszelkich możliwych nośnikach zapisu elektronicznego oraz magnetycznego (np. taśmy z głosem lub obrazem). Nie tylko sam dokument, ale także informacja, która z niego wynika, stanowi istotny przedmiot ochrony tajemnicy adwokackiej. Nadawcami wiadomości objętych tajemnicą zawodową są nie tylko klienci, lecz także świadkowie, sędzia, osoby trzecie, a nawet strona przeciwna.

 

Autor: aplikant adwokacki Paweł Dratwa

 

Sprawdził i zatwierdził:

Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka w Katowicach


Popularne wpisy
Artykułów Komentarzy Odwiedzin
124 0 11767
Adwokat Piotr Bańczyk

Kancelaria Adwokacka
Adwokat Piotr Bańczyk
ul. Dyrekcyjna 10/2
40-013 Katowice

Kancelaria jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 17:00
tel/fax (032) 255-17-83
tel (032) 209-09-71

mail: adwokat@kancelaria-banczyk.com.pl www.piotrbanczyk.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.
Blog | Kancelaria Adwokacka adwokat Piotr Bańczyk w Katowicach 2013 - 2020